PROGRAM ZAJĘĆ PSYCHOLOGICZNYCH – PRZEDMIOT „PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ”
Prowadzący psycholog Magdalena Kaczorowska-Kraj
Zajęcia dotyczą problematyki poznania samego siebie, zasad i przebiegu porozumiewania się z uwzględnieniem asertywności i motywacji w działaniu. Omówione będzie również planowanie i podejmowanie decyzji oraz konflikty i ich rozwiązywanie, a także praca w grupie i radzenie sobie ze stresem.
Cele programu:
- lepsze poznanie siebie, swoich mocnych i słabych stron,
- uczenie, ćwiczenie umiejętności komunikacyjnych i zachowań asertywnych,
- rozwijanie umiejętności radzenia sobie z negatywnymi emocjami,
- lepsze samomotywowanie, planowanie, osiąganie celów i wykorzystywanie swoich potencjalnych możliwości.
Metoda i forma realizacji zajęć:
Program zawiera scenariusze zajęć oraz tematy do dyskusji, kwestionariusze, ankiety. Pojawiają się elementy miniwykładu. Dominują aktywne formy pracy takie jak: testy, kwestionariusze, drama, debata, autorefleksja, wymiana doświadczeń, burza mózgów, metoda niedokończonych zdań, dyskusja, ćwiczenie nowych sposobów komunikowania się. Praca indywidualna, zbiorowa i grupowa. Realizatorem programu jest psycholog mający doświadczenie w pracy z grupą.
W trakcie zajęć każdy uczestnik ma okazję uzyskać informacje na temat tego jak jest odbierany i rozumiany przez pozostałych członków grupy. Może poznać swoje silne i słabe strony w zakresie umiejętności kontaktowania się z innymi i funkcjonowania w grupie. Ma też wielokrotnie okazję do wypróbowania nowych zachowań i ról, uzupełnienia braków, skorygowania błędów, zmierzenia się z własnymi trudnościami w kontakcie z innymi. Trening ten jest także okazją do poznania procesów zachodzących w każdej grupie oraz tkwiących w niej możliwości rozwojowych, a także skuteczności autoprezentacyjnej zdefiniowanej jako subiektywna ocena naszej zdolności do narzucania innym pożądanego przez nas wrażenia - należy zaznaczyć, iż w pewnym stopniu ta "subiektywna" ocena zależy jednak od obiektywnych zdolności interpersonalnych - umiejętności komunikacyjnych, asertywności, wiedzy na temat kodów zachowania w danej grupie itp.
TEMATYKA ZAJĘĆ
(przewidywana ilość czasu na realizację każdej jednostki tematycznej – 3h)
1. Zapoznanie się i integracja grupy.
2. Budowanie klimatu zaufania w grupie.
3. Samopoznanie – rozpoznawanie swoich słabych i mocnych stron, akceptowanie samego siebie.
4. Temperament i osobowość – co mogę zmienić a co powinienem zaakceptować.
5. Autoprezentacja – ćwiczenie umiejętności mówienia o sobie.
6. Zachowania interpersonalne.
7. Rozpoznawanie swojej roli w grupie.
8. Uczucia – rozpoznawanie i umiejętność konstruktywnego radzenia sobie z emocjami.
9. Radzenie sobie ze stresem.
10. Ogólne aspekty komunikacji interpersonalnej.
11. Komunikacja niewerbalna z elementami mowy ciała.
12. Ćwiczenie skutecznej komunikacji – komunikat typu „ja” i typu „ty”.
13. Ustalanie priorytetów w działaniu - co jest dla mnie w życiu najważniejsze.
14. Cele krótko i długoterminowe – ustalanie i realizacja.
15. Motywowanie się do działania.
16. Konstruktywne wykorzystywanie czasu.
17. Ćwiczenie umiejętności koncentracji na działaniu.
18. Asertywność w kontaktach z innymi ludźmi.
19. Rozwiązywanie konfliktów interpersonalnych.
20. Podsumowanie, informacje zwrotne.
Przykładowe scenariusze zajęć
ZAJĘCIA 18 Asertywność w kontaktach z innymi ludźmi
Asertywność to pewne specyficzne umiejętności zachowania się w określonych sytuacjach. Zachowania asertywne można umieścić pośrodku, pomiędzy agresją a uległością. Zachowując się asertywnie, respektujemy prawa zarówno swoje, jak i innych. Zachowania asertywne pokazują naszą odrębność, ale nie atakują, nie obrażają drugiej osoby. Czy takie umiejętności nie przydają się w życiu? Zwłaszcza przy opieraniu się próbom nacisku związanym z piciem alkoholu, paleniem papierosów, zażywaniem narkotyków czy innymi agresywnymi lub aspołecznymi zachowaniami. Ta umiejętność uczy mówić NIE.
Ćwiczenie: Z czym kojarzy się słowo "agresja"? - burza mózgów (zapisywanie określeń na tablicy lub dużym arkuszu papieru).
Z czym kojarzy się słowo "uległość"? - burza mózgów (zapisywanie określeń na tablicy lub dużym arkuszu papieru).
Co jest pomiędzy „agresją” i „uległością”?
Ćwiczenie: Rozpoznanie obszarów własnej asertywności - mapa asertywności – wypełnianie testu
Film na temat asertywności, dyskusja
Ćwiczenie: „To mi przeszkadza...” - Asertywna obrona przed agresją.
Cele: ćwiczenie umiejętności wyrażania uczuć negatywnych, ćwiczenie zachowań asertywnych, ćwiczenie umiejętności asertywnego odmawiania.
Materiały: Scenariusze sytuacji
I. Uczestnicy dokonują analizy zaproponowanych sytuacji i przygotowują odpowiednią scenkę.
1. Czytasz książkę w czytelni. Dwie osoby przeszkadzają Ci, głośno rozmawiając: śmiejąc się.
2. Podczas rozmowy twój kolega klepie Cię po ramieniu. Denerwuje Cię takie zachowanie.
3. Jesteś głodny. Stoisz w długiej kolejce w szkolnej stołówce. Nagle ktoś wchodzi przed Ciebie.
4. Ktoś rozdarł ci ubranie w autobusie.
5. Czyjś pies pobrudził łapami twój nowy płaszcz.
6. Kolega zaplamił pożyczoną od Ciebie książkę.
7. Nauczyciel przy całej klasie obraził Cię.
Uczestnicy dzielą się na kilkuosobowe grupy i losują jedną z podanych sytuacji a następnie przygotowują i prezentują scenki. Omawiają wspólnie zachowania, które mogą być uległe, agresywne i zachowania służące obronie własnych praw bez używania agresji. Prowadzący tłumaczy pojęcie "asertywności" jako umiejętności obrony własnych praw. Jednocześnie przypomina, że przysługuje nam prawo do zachowań nieasertywnych. Istnieje wiele sytuacji, w których w imię wyznawanych wartości bądź uczuć żywionych do bliskich osób, świadomie rezygnujemy z własnych interesów na rzecz potrzeb innych ludzi. Uczniowie wybierają modelowe zachowania asertywne dla każdej sytuacji i ćwiczą te zachowania.
Omówienie:
- jak sami reagują w sytuacjach wywołujących negatywne uczucia; od czego zależy ich reakcja;
- w jaki sposób wyrażają negatywne uczucia we wzajemnych kontaktach w szkole; które sposoby akceptują, a które wywołują ich sprzeciw;
- po czym rozpoznajemy zachowania agresywne, uległe, asertywne;
- jak czuli się, zachowując się asertywnie, a jak zachowując się nieasertywnie.
Podsumowanie: „Jak radzić sobie z presją i manipulacją”
Przykładowe scenariusze zajęć
ZAJĘCIA 19 Rozwiązywanie konfliktów interpersonalnych
Cel: wskazanie na fakt, iż konflikt jest naturalną rzeczą w otaczającym nas świecie. Pokazanie, iż dzięki konfliktowi możemy przejść na wyższy poziom funkcjonowania, jeżeli spostrzegamy partnera nie jako wroga, którego trzeba zniszczyć, ale dostrzeżemy problem, który wywołał konflikt, a który trzeba rozwiązać.
a) omówienie istoty konfliktu
b) wskazanie przez grupę kosztów związanych z otwartym konfliktem – burza mózgów
c) kiedy powstają konflikty:
- gdy ludzie myślą, że jeżeli zaspokoją tylko swoje potrzeby to będą wygrani
- boją się ujawnienia ważnych i trudnych spraw
- nie identyfikują się z potrzebami obu stron
- ulegają stereotypom i powielają schematyczne zachowania
- nie próbują nowych rozwiązań
- zabezpieczają przed zranieniem swoje wrażliwe obszary
- chcą ominąć konflikty nie wnikając w ich istotę
d) etapy rozwiązywania konfliktów
ETAPY ROZWIĄZYWANIA KONFLIKTÓW
1. ROZPOZNAJ U SIEBIE ŹRÓDŁO NIEZADOWOLENIA! (ODPOWIEDZ SOBIE NA PYTANIE JAKIE ZACHOWANIE U TWOJEGO KOLEGI DENERWUJE CIEBIE ).
2. WYBIERZ MIEJSCE I CZAS SPOTKANIA Z KOLEGĄ. BĄDŹ Z NIM SAM NA SAM, ZADBAJ BY WAM NIKT NIE PRZESZKADZAŁ.
(np. WIECZOREM PO KOLACJI).
3. POWIEDZ MU, JAK TY WIDZISZ TEN PROBLEM, PODZIEL SIĘ Z NIM SWOIMI ODCZUCIAMI W ZWIĄZKU Z PROBLEMEM.
4. WYSŁUCHAJ JAK ON WIDZI TEN PROBLEM.
5. SZUKAJCIE ROZWIĄZANIA PROBLEMU:
A) ZAPISZCIE, KAŻDY NA SWOJEJ KARTCE, WSZYSTKIE ROZWIĄZANIA PROBLEMU (CO NAJMNIEJ PO 5), JAKIE PRZYCHODZĄ WAM DO GŁOWY. (POMYSŁÓW TYCH WZAJEMNIE NIE KRYTYKUJCIE, NIE OCENIAJCIE).
B) WYBIERZCIE ROZWIĄZANIA, KTÓRE SĄ DO ZAAKCEPTOWANIA PRZEZ DWIE STRONY (CIEBIE I KOLEGĘ), POPRZEZ WZAJEMNE SKREŚLANIE PUNKTÓW, KTÓRE „ NIE WCHODZĄ W GRĘ ” DLA JEDNEJ ZE STRON.
C) PROPOZYCJE ROZWIĄZANIA PROBLEMU, KTÓRE UZNACIE ZA OBOWIĄZUJĄCE ZAPISZCIE NA CZYSTEJ KARTCE.
6. UŚCIŚLIJCIE PROPOZYCJE I „ PODPISZCIE UMOWĘ ” NA WYBRANE ROZWIĄZANIA NA JAKIŚ OKRES CZASU np. 2 TYGODNIE.
7. PO UPŁYWIE UMÓWIONEGO TERMINU PONOWNIE SIĘ SPOTKAJCIE I POROZMAWIAJCIE O WYKONANEJ „UMOWIE”.
(WPROWADZCIE ZMIANY, USPRAWNIENIA ITP.).
8. PAMIĘTAJCIE O BYCIU KONSEKWENTNYM W TRAKCIE REALIZACJI UMOWY!
e) radzenie sobie z krytyką
- poszukiwanie krytyki
- demaskowanie aluzji
- zamglanie
- uprzedzanie krytyki
- asertywna odmowa
- zamiana oceny na opinię
- zdarta płyta
f) odgrywanie scenek w których w pierwszej fazie pokazany będzie konflikt prowadzony z pominięciem zasad rozwiązywania konfliktów, w drugiej zaś prawidłowy przebieg sytuacji konfliktowej. Wskazanie zysków i strat wynikających a radzeniem sobie z konfliktem.
g) podsumowanie zajęć
