PROGRAM ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 w ELBLĄGU Z PRZYRODY
mgr Małgorzata Zamojska
I. CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU.
Program ten jest przeznaczony dla uczniów chcących poszerzać swoje zainteresowania w zakresie przyrody. Jego treści pozwalają na dokładniejsze pogłębienie i rozszerzenie wiadomości, których nie można zrealizować na lekcjach przyrody ze względu na ograniczenia czasowe. Pozwala on zwrócić uwagę uczniów na otaczający świat, zainteresowanie jego pięknem i ochroną jego zasobów. Pobudza również aktywność dzieci i ich twórcze myślenie. Uczy współdziałania w zespole, kształtuje właściwe postawy i charakter młodego człowieka. Pomaga zagospodarować czas wolny tak, aby nie było w nim miejsca na nudę.
Treści zawarte w programie zgodne są z podstawą programową kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych i gimnazjów.
Realizacja treści programu przewidziana jest na czas jednego roku w wymiarze:
6 zajęć 45-minutowych oraz 36 zajęć 70-minutowych.
II. CELE PROGRAMU.
Cele ogólne:
- rozwijanie zainteresowań przyrodniczych
- rozbudzanie wrażliwości na problemy środowiska przyrodniczego
- zdobywanie umiejętności obserwacji zjawisk przyrodniczych i dokonywania ich opisu
- dostrzeganie współzależności miedzy działalnością człowieka a stanem środowiska
- poszerzanie wiadomości dotyczących ekologii, ochrony środowiska, treści geograficznych, biologicznych i chemicznych
- kształtowanie poczucia odpowiedzialności za środowisko przyrodnicze
- przygotowanie do samodzielnego poszukiwania potrzebnych informacji i materiałów
Cele operacyjne:
W wyniku realizacji programu uczeń powinien
1. Zdobyć podstawowe wiadomości dotyczące:
- podstawowych pojęć z zakresu ekologii, ochrony środowiska i treści przyrodniczych
- zjawisk fenologicznych zachodzących w przyrodzie w ciągu roku
- form ochrony przyrody w Polsce
- warunków życia różnych środowisk
- osobliwości przyrodniczo - krajoznawczych krajobrazów Polski
- walorów przyrodniczych swojej dzielnicy i najbliższego terenu
- zanieczyszczeń powietrza, wody, gleby i ich skutkach
- właściwości substancji napotykanych w życiu codziennym, w najbliższym otoczeniu
- gospodarowaniem odpadami, ich losem i skalą problemu
- znaczenia, pochodzenia, wyglądu wygranych gatunków roślin, grzybów i zwierząt.
2. Opanowanie umiejętności w zakresie:
- obserwowania środowiska przyrodniczego
- dostrzegania i opisywania ekosystemów i ich składników, pór roku, różnic fenologicznych
- rozpoznawania pospolitych wybranych gatunków roślin, zwierząt, grzybów
- posługiwania się sprzętem badawczym i laboratoryjnym
- dostrzegania walorów przyrodniczych najbliższej okolicy
- wyszukiwania i dobierania tematycznie materiałów do dekoracji, albumów, referatów, konkursów przyrodniczych
- dbania o rośliny doniczkowe
- wybierania i korzystania z różnych źródeł informacji
- posługiwania się planami, mapami
- współdziałanie w zespołach
- kształtowanie umiejętności prowadzenia obserwacji w terenie
3.Kształtować postawy:
- pozytywnego stosunku do przyrody ożywionej i nieożywionej
- odpowiedzialności za środowisko, w którym żyjemy
- kształtowania kulturalnego zachowania się wobec przyrody podczas wycieczek i zajęć terenowych
- wdrażanie do higienicznego trybu życia
- aktywnego uczestnictwa w działaniach na rzecz ochrony przyrody
- pozytywnego stosunku do przyrody ożywionej i nieożywionej
- szanowania wszelkich form życia
- wyrabiania nawyku porządku, segregowania odpadów i oszczędnego korzystania z surowców
III. ZAKRES TREŚCI PROGRAMOWYCH I ZAGADNIEŃ DO REALIZACJI.
1. Obserwujemy przyrodę. (9 zajęć)
- Uczymy się mikroskopowania.
- Poznajemy drzewa i krzewy w sąsiedztwie szkoły.
- Zmiany fenologiczne czterech pór roku.
- Skala, plan i mapa w poznawaniu przyrody.
- Poruszamy się w terenie - określanie kierunków.
- Budowa i właściwości materii.
- Przemiany chemiczne wokół nas.
- Narządy zmysłów i związane z nimi zjawiska.
- Jaka jest moja dzielnica?
2. Życie na Ziemi. (10 zajęć)
- Organizm żywy - co to znaczy?
- Woda - największe środowisko życia.
- Warunki życia w Morzu Bałtyckim.
- Jeziora - słodkowodne środowiska życia.
- Warunki życia w środowisku lądowym.
- Lasy Polski i ich ochrona.
- Pole i łąka jako ekosystemy.
- Łańcuchy pokarmowe różnych środowisk.
- W świecie roślin i grzybów.
- Czy to ssak czy gad - czyli kto jest kim?
3. Krajobrazy Ziemi. (6 zajęć)
- Pasowy układ powierzchni Polski - formy terenu.
- Krajobraz nizin środkowopolskich.
- Krajobraz wyżyn Polski.
- Krajobraz gór Polski.
- Współrzędne geograficzne w poszukiwaniu punktów na Ziemi.
- Kąt nachylenia Słońca w czterech porach roku.
4. Ochrony przyrody w Polsce. (8 zajęć)
- Odnawialne i nieodnawialne zasoby przyrody.
- Źródła i skutki zanieczyszczeń środowiska (powietrza, wody, gleby).
- Przyczyny i skutki dziury ozonowej, kwaśnych opadów, smogu i efektu cieplarnianego.
- Rodzaje odpadów i źródła ich powstawania.
- Walory przyrodnicze-krajoznawcze Parków Narodowych.
- Formy ochrony przyrody naszego regionu.
- Ochrona gatunkowa roślin i zwierząt.
- Mądre słowo - ekologia.
5. Promowanie zdrowego trybu życia. (4 zajęcia)
- Co to znaczy zdrowo żyć?
- Dlaczego potrzebujemy żywności?
- Warzywa i zioła w naszej kuchni.
6. Rozwiązywanie testów konkursowych. (5 zajęć)
- Kuratoryjny konkurs przyrodniczy 2006/2007, 2007/2008.
- Konkurs „Ekoplaneta” 2005/2006, 2006/2007, 2007/2008.
IV. PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW.
Za najważniejszy cel edukacji przyrodniczej przyjęłam umiejętność działania, kreatywność, zdolność ucznia do samodzielnego poznawania zjawisk przyrodniczych, wytworzenie emocjonalnego stosunku do przyrody. Dlatego podstawowymi metodami pracy są metody aktywizujące, umożliwiające:
- samodzielność myślenia i działania
- formułowanie i rozwiązywanie konkretnych problemów
- rozwijanie zainteresowań i zdolności uczniów
- prowadzenie badań, eksperymentowanie
Metody i formy pracy, które zaplanowałam do realizacji treści programowych to:
- metody słowne: pogadanka, dyskusje, debaty
- obserwacje
- doświadczenia, eksperymenty
- gry dydaktyczne i symulacyjne
- metaplan
- „burza mózgów”
- drzewko decyzyjne
- zajęcia w terenie
- konkursy, turnieje przyrodnicze, sejmiki
- gazetki.
V. EWALUACJA PROGRAMU.
Działalność koła będzie podlegała ocenie pod koniec roku szkolnego poprzez zorganizowanie wśród członków koła ankiety. Powinna ona sprawdzić efektywność postawionych zadań, dokonać oceny programu pod względem atrakcyjności i skuteczności w zdobywaniu wiedzy przez uczniów i kształtowaniu ich umiejętności oraz postaw, służyć doskonaleniu pracy nauczyciela i ucznia.
Opracowała: Małgorzata Zamojska
